"De democratie werkt" roepen de machthebbers… Ze zeggen je stem telt. Kijk eens naar de werkelijkheid… De macht wordt niet bepaald door wat er in de stembus valt, maar door wat er in de kluisjes van Zürich en de offshore-eilanden van de Caraïben gebeurt[1]. Geld, kapitalisme, het is geen neutraal systeem. Het is de brandstof van de macht dat bepaalt wie de knoppen bedient. Kijk naar de geschiedenis. De opkomst van dictaturen begon zelden met soldaten op straat, het begint met de concentratie van kapitaal in handen van een kleine groep mensen die de staat kon kopen. Vandaag zien we hetzelfde patroon, versterkt door technologie en globalisering.
De Panama Papers waren geen schandaal maar het wierp een blik in de werking van ons systeem. De Panama Papers toonden aan dat voor deze kleine groep, de extreem rijke, de elite, wetten maar enkel optioneel zijn. Terwijl de meesten van ons werken voor een minimaal stijgend loon dat nauwelijks de inflatie dekt, gaan miljarden door een onzichtbaar systeem van lege vennootschappen, belastingparadijzen en geheimhoudingsclausules[2].
Dit systeem is ontworpen om de rijkdom te beschermen.
En waar gaat dat geld naartoe? Nou, onder andere wordt het gebruikt om invloed te kopen. In de Verenigde Staten is een eerlijke toegang tot de politiek volledig verdwenen. Het is een illusie, ironisch gezien, goed verkocht.
Lobbyisten, vertegenwoordigers van grote corporaties en financiële instellingen, spenderen bedragen aan campagnes en omkoping die iedereen van ons zich in zijn hele leven niet kan voorstellen[3]. Het is zo simpel, als je met een enkele donatie een wet kunt veranderen, een milieu-regulering opheffen of een oorlog financieren[4]. Het lijkt wel een theaterstuk waar het script al is geschreven door de hoogste bieder.
Kijk naar een man als Vladimir Poetin. Rijk door 'hard werken'? Hahah, nee, niet door hard werken, maar door het beheersen van een netwerk van oligarchen, staatsbedrijven en westerse banken die bereid waren hun principes te verkopen voor winst. Hetzelfde geldt voor kapitalistische entrepreneurs die triljoenen vermogen hebben, die het beeld hebben gecreëerd dat ze zoveel harder werken dan de gemiddelde persoon. Ja ja…
De enige manier om zo rijk te worden is door pure uitbuiting.
Zwitserse banken, ooit symbool van neutraliteit en integriteit, bleken jarenlang de kluisjes te zijn voor de buit van corruptie en onderdrukking[5]. Geld heeft geen loyaliteit. Zo hebben onzichtbare geldstromen en lobbyisten de extreemrechtse politiek en fascisme gefinancierd.
Wanneer de economische ongelijkheid zo groot wordt dat de meeste mensen geen weerstand meer kunnen geven, ontstaat er een vacuüm waar autoritarisme gaat groeien[6]. Wanneer de beurzen zakken worden de kassen van de rijken gevuld, wanneer de koersen zakken dan snijden ze in de portemonnees van de armen[7].
Wow…wat is dit een mooie gouden ketting om ons mee vast te binden…
De Sprekers
[1] Bayer, R., Hodler, R., Raschky, P. A., & Strittmatter, A. (2020). Expropriations, property confiscations and new offshore entities: Evidence from the Panama Papers. Journal Of Economic Behavior & Organization, 171, 132–152.
[2] De Groot, G. (2025). Datalek Panama Papers levert Nederlandse overheid €33 mln op. FD.nl.
[3] Weiner, I. D. (2019). Citizens United, explained. Brennan Center For Justice.
[4] van de Brug, I., Joanknrecht, B. (2026). Rijker dan ooit, machtiger dan ooit. Oxfam Novib.
[5] Historic Leak of Swiss Banking Records Reveals Unsavory Clients. (2020). OCCRP.
[6] Romein, J. (1938). De sociale en economische grondslagen van het fascisme. DBNL.
[7] Kremer, M., Bovens, M., Schrijvers, E., Went, R. (2014). Hoe ongelijk is Nederland? Een verkenning van de ontwikkeling en gevolgen van economische ongelijkheid (pp. 79-100). WRR / Amsterdam University Press.